Dakdokters vergroenen de stad

DAKDOKTERS BRENGEN STAD NIEUW GROEN

Ben jij ook zo dol op groene daken? Dan ben je niet de enigste. In Nederlandse binnensteden wordt momenteel fors ingezet op groene daken, onder meer via speciale subsidieregelingen. Hoewel groene daken geen ‘wondermiddel‘ zijn met betrekking tot het reduceren van fijnstof; heeft het wel andere voordelen. Wist jij bijvoorbeeld dat een groen dak twee keer zo lang meegaat dan een normaal dak? LYNN maakt in dit artikel kennis met de entrepreneurs van Dakdokters. Je weet wel, van die lijpe gasten die de stad stuk voor stuk groener maken.

Iedere week licht LYNN een nieuw bedrijf uit in het kader van duurzaamheid. Heb jij ook interesse om in een artikel te staan? Klik dan hier voor meer informatie.

GEEN LEEFBARE STAD ZONDER GROEN

In stedelijke gebieden zijn groene ruimten vaak een schaars goed. Maar hoe kan dat? Groen verdwijnt door bijvoorbeeld nieuwe woningen, het bouwen van bedrijventerreinen of het verharden van pleinen met cement of steen. Maar ook betegelen steeds meer mensen hun tuinen. Groen is echter van belang voor de klimaatbestendigheid van de stad en de leefbaarheid voor de inwoners. Nog meer redenen voor groen in de stad zijn:

  1. Groen zorgt voor biodiversiteit
  2. Groen vermindert de kans op wateroverlast
  3. Groen verkoelt de stad in de zomer
  4. Groen draagt bij aan een betere gezondheid en een hoger welzijn
  5. Groen draagt bij aan sociale cohesie
  6. Groen trekt bedrijven
  7. Groen verhoogt de waarde van huizen en kantoren

”De Dakdokters zien daken als uitgelezen kans om de natuur terug te brengen in de stad. Zij maken het dak leefbaar voor dieren, planten én mensen. De Dakdokters ontwerpen daktuinen, en kleden ze ook aan, met gemakken als verborgen luidsprekers, loungebanken en een zandbank. Er wordt alleen hout met ecologisch keurmerk gebruikt. Een daktuin geeft bijvoorbeeld uitstervende bijen en plantensoorten nieuwe kansen.” (Elle Decoration, 2012. Ecodossier: duurzaam design – deel 3).

DE STAD GEZONDER MAKEN

Het idee van de Dakdokters is eigenlijk in 2009 ontstaan. Drie mannen met elk hun eigen achtergrond en verhaal. De oprichters waren wel klaar met de dingen die ze aan het doen waren. Zo wilden ze graag voor een ander doel aan de slag, namelijk: de stad groener en gezonder maken. De Dakdokters zijn dus een zogeheten Social Enterprise. Zo wilt het toonaangevend en succesvol zijn als bedrijf. Behalve op het dak voeren ze die duurzaamheid uiteraard door in de omgang met opdrachtgevers, medewerkers, onderaannemers en leveranciers. Daarnaast gaat het bewust om met afval en energie en gebruikt het de meest duurzame materialen.

OP MISSIE NAAR EEN DUURZAME WERELD

De Dakdokters hebben zichzelf niet voor niets zo genoemd. Ze maken nu eenmaal steden gezonder. De huidige zwarte bitumendaken zien ze als de verteerde rokerslongen van de stad. En die verdienen het om weer rustig te kunnen ademen. En daar zorgen zij dan voor. Hoe? Door de daken zoveel mogelijk groen te geven. In feite geeft het bedrijf een stukje natuur terug aan de stad. Sinds 2010 transformeren de oprichters het ongebruikte dakoppervlak naar plekken voor natuurontwikkeling, recreatie, wateropslag en voedselproductie. De focus ligt op groen op daken, een regenbestendige stad en op projecten die hoge impact creëren voor het milieu.

VOORDELEN VAN EEN GROEN DAK

Er zijn veel redenen om groene daken aan te leggen. Ze zijn zogezegd multifunctioneel. Zo kan een groen dak helpen bij het opvangen van regenwater, het stimuleren van de biodiversiteit, een isolerende laag toe te voegen en kan het fungeren als een ontmoetingsplaats voor mensen uit flats. Bovendien gaan groene daken lang mee, zelfs twee keer langer dan platte daken met bitumen (het zwarte laagje van daken). Ook is er op straatniveau vaak geen plek voor nieuw groen, maar op het dak dus wel! Een prachtige groene oase op je dak heeft dus meer voordelen dan nadelen.

WAT ZE DOEN

De Dakdokters zijn niet alleen denkers en dromers, maar realiseren verscheidene projecten van begin tot eind. Zo heeft het bedrijf alle disciplines onder één dak (architecten, timmerlieden, meubelmakers, dakdekkers en hoveniers) waardoor de kwaliteit altijd blijft gewaarborgd. Bij de Dakdokters kun je overigens terecht voor onder meer:

  1. Groene daken
  2. Daktuinen & dakterrassen
  3. Dakparken
  4. Polderdaken
  5. Dakrenovaties

Bijna alle daken kunnen ‘vergroend‘ worden. Het is absoluut zo dat er een bepaalde categorie daken bestaat die echt te slap is. Maar als je opstaande bouw kijkt, alles wat er gebouwd is in Amsterdam van woonhuizen tot appartementencomplexen. Daar kan altijd iets. Zelfs al heb je maar een klein balkon, dan kun je nog steeds met hele eenvoudige maatregelen- al is het maar een kleine bijdrage leveren.

“Benut de zee aan ruimte op de daken.”

Het leuke is zodra er een groen dak is aangelegd, is het eerste wat je ziet dat er bijen op afkomen. Hoewel veel mensen bijen vrezen, zijn ze wel essentieel voor ons ecosysteem. Dus het is geweldig om te zien door het dak van zwart naar groen te maken dat je al heel veel doet voor de bijen. Zie jij inmiddels het dakoppervlak, dat nu vaak ongebruikt ligt te zinderen in de zon, nu ook als de duurzame motor voor de stad van de toekomst? LYNN in ieder geval wel.

Biophilic Design slaat de brug tussen (interieur)design, natuur en welzijn. Het haalt de natuur terug in onze stad en telt vele voordelen.

BIOPHILIC DESIGN OPENT NIEUWE WEGEN NAAR DE NATUUR

Heb jij ook wel eens dat je door een stad loopt en denkt: dit is te veel beton en te weinig groen? Mensen die in een stedelijke omgeving leven hebben dan ook meer last van depressies en zijn gevoeliger voor stress- en omgevingsprikkels. Gelukkig bestaat er zoiets als Biophilic Design. Biophilic designers benutten de verbondenheid met de natuur door middel van natuurlijke woon-, werk- en leeromgevingen. LYNN zocht uit hoe precies.

WAAROM BIOFILIE ER TOE DOET

De term biofilie verwijst naar de ‘liefde voor het leven of levende systemen’. Biophilic Design slaat dan ook een brug tussen (interieur)design, natuur en welzijn. Het selecteert de cruciale elementen van de natuur die een positief effect op ons hebben en reproduceert ze binnenshuis. Hierdoor ontstaan interieurs die ons welzijn actief ondersteunen. Klinkt dat zweverig? Onderzoek toont echter aan dat biofilie-omgevingen onze stress daadwerkelijk verlaagt en een positief effect heeft op de gezondheid van de mens.

“As a species, we have divorced ourselves from our natural habitat: the open plains. Just as zoo animals and lab rats that are placed in sterile, unenriched environments show signs of physical and mental stress, so do humans when forced to work in lean, sterile, and unenriched workplaces.”’

Biophilic Design speelt in op de ingeboren behoefte van de mens om in contact te staan met de natuur. In de verstedelijkte wereld vol technologie en industriële (binnenhuis)architectuur voelt het echter alsof deze band praktisch verloren is gegaan. Gelukkig is er voor (bijna) alles een oplossing. Biophilic designers creëren daarom door middel van innovatie nieuwe manieren van verbondenheid met de natuur in woon-, werk- en leeromgevingen.

Interface, een pionier op het gebied van duurzaamheid, is een groot voorstander van Biophilic Design. Het weet als geen ander dat de opname van natuurlijke systemen en processen in gebouwen en stedelijke landschappen van essentieel belang is voor de gezondheid van de mens. Zo tonen meer dan 50 onderzoeken aan, zoals het Human Spaces-onderzoek, dat de natuur of omgevingen die de natuur nabootsen een positief effect heeft op de gezondheid en welzijn van de mens.

HOE WERKT BIOPHILIC DESIGN?

Het biofiel ontwerpen is gebaseerd op een aantal tools, die ook wel ‘patterns‘ worden genoemd. Deze worden onderverdeeld in 3 categorieën:

  1. ‘Nature in the space’: het verwerken van natuurlijke elementen in het ontwerp;
  2. ‘Natural analogues’: recplicatie van natuurlijke vormen, patronen, kleuren en texturen;
  3. ‘Nature of the space’: het repliceren van indelingen van natuurlijke omgevingen

‘NATURE IN THE SPACE’

Bij de eerste categorie van Biophilic Design ligt de focus op visuele verbinding met de natuur. Hier heeft de mens uitzicht op natuurlijke elementen van binnenuit. Daarnaast is er ook sprake van niet-visuele verbinding met de natuur. Hier zijn vooral interacties met de natuur via andere zintuigen, zoals aanraking, geur, geluid en smaak. Nog zo’n voorbeeld van deze categorie zijn de niet-ritmische sensorische prikkels. Onvoorspelbare en niet-repetitieve bewegingen die in de natuur voorkomen, zoals fluitende vogels of het geritsel van bladeren door een briesje.

Ook kan de designer gebruik maken van variabiliteit in thermische systemen. Zo kan er invloed worden uitgeoefend op de variabiliteit van de luchttemperatuur, relatieve vochtigheid en oppervlaktetemperaturen. En wat dacht je van water? Dit is het ideale designkenmerk. Maar ook de aanwezigheid van licht doet een hele hoop. Door gebruik van varierende lichtintensiteiten en lichtveranderingen gedurende dagen- en seizoenen, heeft de mens weer toegang tot de natuurlijke cyclus van dag en nacht. En vergeet ook niet de verbinding met het natuurlijke systeem. Door het bewustzijn van seizoen- en temporele verandering ervaart de gebruiker een hogere gezondheid. Hoe tof is dat?

‘NATURAL ANALOGUES’

Bij dit onderdeel zien we biomorfe vormen en patronen. Dit zijn op de natuur geïnspireerde texturen, vormen en patronen. Natuurlijke vormen en hightechmaterialen worden hier gecombineerd. Langwerpige plantaardige vormen, samensmeltende naturalistische elementen en assymetrische nierachtige vormen, zijn de basis van dit ontwerp. De ‘Natural Analogues’ vormen de materiële verbinding met de natuur. Natuurlijke materialen en elementen weerspiegelen hier de lokale omgeving in termen van ecologie- en geologie. Sensorische prikkels herinneren de gebruiker aan natuurlijke ruimtelijke hiërarchen.

‘NATURE OF THE SPACE’

In het laatste onderdeel ligt de focus vooral op het gevoel van veiligheid van de mens. Zo worden ruimtes ontworpen waarbij er sprake is van ononderbroken zicht over bepaalde afstanden, toevluchtsoorden, bescherming bij beweging- en activiteiten die in de omgeving plaatsvinden. Tegelijkertijd wordt er ook een spanningsveld gecreëerd om de nieuwsgierigheid naar het onbekende te lokken. Dit zorgt voor een balans tussen zowel gevoelens van gevaar- als bescherming. Net zoals in de natuur.

VOORDELEN VAN DE NATUUR

Bij Biophilic Design gebruiken (binnenhuis)architecten natuurlijke elementen in het interieur en/of exterieur. Op deze manier maakt de mens opnieuw verbinding met de natuur. De designer brengt als het ware de buitenwereld terug in de gebouwde wereld. Is dat niet fantastisch? Bovendien heeft Biophilic Design nog meer voordelen, zoals:

  1. Een betere gezondheid en welzijn
  2. Betere en hogere prestaties op het werk
  3. Verhoogde creativiteit
  4. Minder werkverzuim door afwezigheid van stress
  5. Lagere kosten en meer verdiensten

Er is dus een direct verband tussen een slim ontwerp van de werkruimte en een verhoogd welzijn en betere prestaties van de medewerker. Zelfs eenvoudige natuurlijke elementen in de werkruimte kunnen al een enorme impact hebben op hoe medewerkers zich voelen als ze naar hun werk komen en hoe gelukkig, creatief en productief ze zijn tijdens het werk.

Het implementeren van biofiele ontwerpstrategieën, hoeft niet ingewikkeld of duur te zijn. Aquaria, potplanten, groene muren, uitzicht op tuinen en verre landschappen en kunstwerken van natuurlijke scènes voldoen allemaal aan Biophilic Design. Strategisch en doordacht ontwerp dat mensen (opnieuw) verbindt met de natuur, verbetert niet alleen de bewoonbaarheid van ruimtes – het verandert ze in verjongende, inspirerende plekken die een betere gezondheid en productiviteit. Biofiel ontwerp zou een kernstrategie moeten zijn voor elke ontwerper, planner of bedrijf dat ernaar streeft mensen – en de planeet – gezonder, gelukkiger en beter te maken.

Islamitische architectuur

DUURZAME BOUWGESCHIEDENIS VAN ISLAMIETEN

De islamitische architectuur is een van ’s werelds meest gevierde bouwtradities. De stralende kleuren, symmetrische silhouetten en rijkversierde patronen zijn nog altijd overal even populair. Maar wist je dat deze rijke bouwkunst mede tot stand is gekomen door islamitische opvattingen over duurzaamheid?

RESPECT VOOR GOD

Ben jij net zoals LYNN dol op Perzische tapijten? Dit is nog maar een klein voorbeeld van wat de islam onze wereld heeft gebracht. Maar ook de decoratieve elementen, houten vakwerkramen en spannende torentjes horen daar natuurlijk bij. Het interieur-en exterieur van gebouwen is niet alleen belangrijk vanuit een esthetisch punt, maar ook wegens de culturele en religieuze betekenis. De (binnenhuis)architectuur is namelijk op zo’n manier ontworpen ter wille van Allah, God. 

HET BELANG VAN DE NATUUR

Moslims kennen een rijke traditie in het belang van behoud van natuurlijke hulpbronnen en milieubescherming. Volgens de Koran behoren de basiselementen van de natuur – land, water, vuur, bos en licht – tot alle levende wezens op aarde, niet alleen tot mensen. 

”And do not walk upon the earth exultantly.”

Zo beveelt God de mens om de verspilling van natuurlijke hulpbronnen te vermijden. De mensheid zou namelijk beschikken over een zogeheten voogdij waarin natuurlijke hulpbronnen enkel gebruikt mogen worden wanneer ze niet worden beschadigd of vernietigd. Het toevertrouwde eigendom dient in een zo puur mogelijke vorm worden doorgegeven aan volgende generaties. 

De mensheid is de bewaarder van de natuur en zou dus in harmonie met andere wezens moeten leven. Het is daarom de plicht van alle moslims het milieu te respecteren. Corruptie en ecoterrorisme, zoals milieuschade door industriële vervuiling, roekeloze exploitatie en wanbeheer van natuurlijke hulpbronnen, worden door Allah ten zeerste afgekeurd. 

Ook de profeet Mohammed zelf verbood de vernietiging van bomen en gewassen, zelfs tijdens oorlogstijden. Hij hechtte tevens een grote waarde aan afvalminimalisatie, duurzame teelt van het land, humane behandeling van dieren, bescherming van dieren in het wild en het behoud van natuurlijke hulpbronnen. De Koran is naast een spiritueel boek dus ook een soort ‘groene gids’.

DUURZAME ARCHITECTUUR

De traditionele islamitische architectuur is een van de meest succesvolle modellen voor het realiseren van ‘groen design’. Het geeft een prachtige harmonie en een fijn evenwicht tussen vorm en functie. De elementen van islamitische architectuur zijn opgericht om naast elkaar te werken en elkaar te versterken. Enkele voorbeelden van duurzaam islamitische uitvindingen zijn het ondergronds bouwen, het gebruik van natuurlijke bouwmaterialen, natuurlijke ventilatie en verlichting.

1. ONDERGRONDS BOUWEN

Gebruik van bodempotentieel is een van de principes van duurzame architectuur waarbij men gebruik maakt van zoveel mogelijk natuurlijke hulpbronnen. Door ondergronds te bouwen beperkt men het effect van externe klimatologische omstandigheden op de binnenruimte(n). Nog een voordeel is dat men gebruik maakt van het thermische opslagpotentieel van bodemmassa. Voorbeelden van volledig gebouwde ondergrondse huizen zijn Matmata in Tunesië en zuidelijke delen van Libië.

2. NATUURLIJK MATERIAAL

Klei is op grote schaal een gebruikt bouwmateriaal in de islamitische architectuur. Vooral in Egypte, Irak en Marokko bouwde men dragende muren, balken en koepels met klei. Bovendien is het een uiterst geschikt materiaal vanwege z’n warmte-isolerende factor. Daarnaast is het een duurzaam materiaal, want klei geeft weinig negatieve milieugevolgen.

3. NATUURLIJKE VENTILATIE

Bij duurzaam bouwen is het van belang dat er sprake is van voldoende natuurlijke ventilatie. Door middel van een zogeheten ‘malqaf‘ werd het gebouw afgekoeld. De malqaf creëert verschillende drukzones tussen binnen- en buiten met als gevolg: natuurlijke ventilatie. Bovendien zorgt dit architctonisch element ervoor dat stof en zand tot verleden tijd behoorden.

4. NATUURLIJKE VERLICHTING

Natuurlijke verlichting vormt een belangrijk aspect in de islamitische architectuur. Het toepassen van ramen stond echter gelijk aan een snel oplopende binnentemperatuur. Architecten ontwikkelden daarom een systeem voor natuurlijke verlichting zonder een stijgende binnentemperatuur. De zogeheten ‘mashrabiya‘, is een voorbeeld van zo’n architectonisch element. Het bedekte de balkons en deuren waardoor men de privacy eenvoudig kon waarborgen.